Przyroda ogrodu to źródło polisesnorycznych doznań, które pobudzają nasze zmysły, poprawiają nastrój, są wytchnieniem od kłopotów codzienności.
Możliwość obserwacji niesamowitych procesów, które toczą się w przyrodzie i są związane również z naszym życiem, umożliwia mozaika siedlisk przyrodniczych znajdujących się na terenie Ogrodu. Cenne drzewostany leśne Fiołkowej Góry i doliny dwóch potoków: Promny i Jasienicy; tereny podmokłe i pola uprawne z rzadkimi zadrzewianiami śródpolnymi, wyrobiska wapienne, wąwozy i wzgórza, obfitują w setki gatunków roślin, zwierząt i grzybów w tym także rzadkich i chronionych. A wszystko to w jednej spójnej przestrzeni w dużej mierze stworzonej przez samą naturę…
Rzeźba terenu
Obecne ukształtowanie Mikołowa- Mokrego ma charakter wyżynny, gdzie rozległe i łagodne wzniesienia rozdzielone są dolinami rzek i potoków. Największymi z nich, prowadzącymi swoje wody w kierunku Kłodnicy są Promna i Jasienica. Należą do prawostronnego dorzecza Odry. Najwyższymi wzniesieniami na terenie Ogrodu są Fiołkowa Góra (340 m n.p.m) i Sośnia Góra (329 m n.p.m)
Budowa geologiczna
Podłoże budują skały osadowe: piaskowce, iłowce, mułowce, węgiel kamienny, dolomity i wapienie.W wielu miejscach widoczne są osady ery mezozoicznej – wapienie środkowego triasu. Pochodzą sprzed 300 milionów lat, kiedy obszar ten znajdował się pod wodami Oceanu Tetydy. Powstałe na jego dnie skały nazywane są wapieniem muszlowym ze względu na liczne skamieniałości fauny morskiej (szkarłupnie, amonity, trylobity, belemnity, ramienionogi, zęby i łuski ryb, gadzie szkielety).
Szata roślinna
Duża różnorodność siedlisk – od higro i mezofilnych lasów liściastych poprzez łąki okresowo zalewane i świeże, a kończąc na murawach i zaroślach kserotermicznych, ma swe odzwierciedlenie w olbrzymim bogactwie gatunkowym flory i fauny. Szacuje się, że flora roślin naczyniowych ogrodu liczy ponad 650 gatunków, wśród których 20 gatunków jest pod ścisłą ochroną, 7 gatunków pod ochroną częściową,
7 stanowi rzadkość na Górnym Śląsku, a 21 wpisanych jest na Czerwoną listę roślin naczyniowych Górnego Śląska.